Od 1 września 2026 roku w publicznych szkołach podstawowych w Polsce zaczną obowiązywać nowe ramowe plany nauczania. Reforma wprowadza systemowe zmiany, stawiając nacisk na rozwój kompetencji obywatelskich, zajęcia praktyczne oraz blokowanie lekcji.
Edukacja wczesnoszkolna (klasy I–III)
- Zwiększono całkowity wymiar zajęć z 20 do 21 godzin tygodniowo w każdej klasie (łącznie 63 godziny w cyklu).
- Podstawą pozostaje zintegrowane nauczanie, prowadzone głównie przez wychowawcę, w którym edukacja przyrodnicza nie jest oddzielnym przedmiotem.
- Jeśli dyrektor zatrudnia nauczycieli-specjalistów, edukacja muzyczna i plastyczna trwają po 1 godzinie w tygodniu, języki obce 2 godziny, a WF – 3 godziny.
- Edukacja techniczna i informatyczna tworzy teraz zintegrowany, dwugodzinny blok. Zapewnia to dużą elastyczność kadrową: zajęcia te może prowadzić jeden specjalista (jeśli posiada podwójne kwalifikacje), dwóch różnych specjalistów albo specjalista we współpracy z wychowawcą.
Rewolucja w klasach IV–VI (nauki przyrodnicze i zajęcia praktyczne)
- Przyroda staje się kluczowym przedmiotem na tym etapie – będzie realizowana obowiązkowo w klasach IV, V i VI w wymiarze 3 godzin tygodniowo w każdej klasie.
- Znika tradycyjna „technika”. Zastępują ją „zajęcia praktyczno-techniczne” w powiększonym wymiarze 2 godzin tygodniowo.
- Biologia, chemia, fizyka oraz geografia wchodzą do planu lekcji dopiero od klasy VII.
- Wprowadzono obowiązek blokowania zajęć: zajęcia praktyczno-techniczne muszą być realizowane w dwugodzinnych blokach, a przyroda w blokach co najmniej dwugodzinnych, co wymusza prowadzenie zajęć opartych na warsztatach, badaniach i eksperymentach.
Nowe przedmioty i zmiany w nazewnictwie (klasy IV–VIII)
- Z siatki godzin wykreślono wiedzę o społeczeństwie (WOS), realizowaną dotąd w klasie VIII. W zamian wprowadzono „edukację obywatelską”, która będzie nauczana w klasach VI i VII (po 1 godzinie tygodniowo).
- Zlikwidowano wychowanie do życia w rodzinie (WDŻ), a jego miejsce zajmie nowy przedmiot: „edukacja zdrowotna”.
- Nadal funkcjonować będzie Edukacja dla bezpieczeństwa (EDB) w klasie VIII w wymiarze 1 godziny.
Nowe obowiązki na godzinach z wychowawcą
Zajęcia z wychowawcą zyskały precyzyjne ramy. Prowadzący mają obowiązek rozwijać kompetencje fundamentalne uczniów (językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe). Dodatkowo narzucono wymóg, by w klasach IV–VIII przeznaczyć co najmniej 1 godzinę w miesiącu na rozwijanie umiejętności bezpiecznego zachowania się w czasie pokoju i wojny.
Tydzień projektowy
Najbardziej innowacyjnym punktem reformy jest nałożenie na klasy IV–VIII obowiązku organizacji „tygodnia projektowego”.
- Przez 5 wybranych dni w roku szkolnym zawiesza się tradycyjne lekcje na rzecz grupowych, międzyprzedmiotowych projektów edukacyjnych.
- Uczniowie realizują projekty według ściśle określonego cyklu (wybór tematu, planowanie, realizacja, publiczna prezentacja rezultatów).
- W trakcie tego tygodnia niezmiennie odbywają się jednak lekcje wychowania fizycznego, edukacji zdrowotnej, religii, etyki oraz wsparcia psychologiczno-pedagogicznego.
Organizacja, godziny dyrektorskie i szkolnictwo specjalne
- W klasach IV–VIII zwiększono z 4 do 6 pulę godzin do dyspozycji dyrektora w całym cyklu nauczania (w klasach I–III pozostają 3 godziny).
- Utrzymano dotychczasowe zasady podziału na grupy dla komfortu pracy: na informatyce i językach (>24 uczniów), zajęciach laboratoryjnych (>30 uczniów) oraz WF-ie (grupy do 26 uczniów, z opcją podziału na płeć od kl. IV).
- Dla uczniów ze specjalnymi potrzebami (z niepełnosprawnością umiarkowaną/znaczną) wprowadzono zaktualizowane przedmioty i zachowano możliwość wydłużania nauki o rok lub dwa lata. Szkoły dla dorosłych zachowają z kolei tryb skondensowany.
Harmonogram wejścia w życie
Rozporządzenie wchodzi w życie 1 września 2026 roku, lecz opiera się na wdrażaniu kaskadowym.
- W roku szkolnym 2026/2027 nowa siatka godzin obejmie wyłącznie uczniów klas I i IV.
- Starsze roczniki będą uczyć się według starych planów, co zapewni im stabilność na końcowym etapie nauczania.
- Tydzień projektowy również wprowadzany jest stopniowo – można go testować w ramach pilotażu, ale w pełni obowiązkowy dla klas IV–VIII stanie się dopiero w roku szkolnym 2030/2031.
Tabelaryczne zestawienie najważniejszych zmian
| Obszar porównania | Szkoła podstawowa – Podstawa z 2017 roku | Szkoła podstawowa – Nowa podstawa na 2026 rok |
|---|---|---|
| Główny cel edukacji | Wyposażenie ucznia w zasób wiadomości oraz kształtowanie umiejętności, które pozwalają w sposób bardziej dojrzały i uporządkowany zrozumieć świat. | Budowanie sprawczości (branie odpowiedzialności za własne działania) oraz rozwijanie kompetencji fundamentalnych (językowych, matematycznych, cyfrowych, ruchowych) i przekrojowych (poznawczych, społecznych, osobistych). |
| Siatka przedmiotów (II etap edukacyjny: klasy IV–VIII) | W siatce zajęć figurowały m.in. takie przedmioty jak: wiedza o społeczeństwie, technika oraz wychowanie do życia w rodzinie. | Pojawiają się nowe lub zmodyfikowane przedmioty: edukacja obywatelska, zajęcia praktyczno-techniczne oraz wielowymiarowa edukacja zdrowotna. |
| Organizacja i struktura wiedzy | Przedmioty traktowane są w dużej mierze jako oddzielne dyscypliny. | Aby wspierać zintegrowane rozumienie zjawisk, wprowadzono 6 obowiązkowych modułów tematycznych (bezpieczeństwo i obrona, medialny, filozoficzny, ekonomiczno-finansowy, klimatyczny, kultura), które celowo przenikają przez różne przedmioty. |
| Metodyka pracy ucznia | Praca z wykorzystaniem metody projektu, zajęcia w terenie czy wycieczki są wskazywane ogólnie jako propozycje lub zalecane formy wspierające nauczanie. | Wprowadzono twardy wymóg realizacji konkretnych doświadczeń edukacyjnych (zarówno indywidualnych, jak i grupowych) w ramach poszczególnych przedmiotów, stanowiących sytuacje praktyczne wspierające sprawczość uczniów. |
| Ocenianie, błędy i tempo nauki | W procesie oceniania brak zapisów narzucających blokowanie przechodzenia do nowych działów bez wcześniejszego opanowania materiału. | Nałożono rygor stosowania strategii stopniowego osiągania biegłości dla matematyki i języków, w której przejście do nowego zagadnienia opiera się na pewności, że uczeń opanował umiejętności na poziomie wstępnym. Wskazano też na konieczność kształtowania środowiska z akceptującym podejściem do błędu jako ważnej wskazówki do doskonalenia. |
| Harmonogram wdrażania | Podstawa weszła w życie jednorazowo dla określonych roczników od 1 września 2017 r. | Nowe przepisy będą wdrażane sukcesywnie od 1 września 2026 r. wyłącznie w klasach I i IV, a w kolejnych latach obejmą następne roczniki (z wyjątkiem przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa, który wejdzie od 2027/2028 r. w klasie VIII). |